 ILAAHAY AXDI BUU LA DHIGTAY IBRAAHIM
Haddii qof uun ballan kuu sameeyo, sidee ayaad ku ogaan kartaa inuu qofkaasi ballantaa fullin doono? Adduunka aan maanta ku nool nahay waalidiintu waxay carruurtooda ugu ballanqaadaan waxyaalo aanay runtii samaynayn. Nimanka iyo xaasaskooda, saaxiibada ama dadka baayacmushtarka ah , shaqaalaha iyo kuway u shaqeeyaan... qaybo badan oo nolosheenna ah waxaan la kulanaa ballamo been ah, taasoo keenta hungo, wareer iyo cadho.
Haddaan fiirino noloshii Ibraahim, waxaan arkaynaa inuu Ilaahay uga yeedhay noloshiisii wanaagsanayd, ee u ku noolaa magaalo ka mid ah kuwii ugu weynaa ee wakhtigaa, oo ugu yeedhay inuu noqdo nin reer baadiye ah, oo xoolaha dhaqda. Dhowr ballamood ayaa Ilaahay Ibraahim u sameeyey: inuu farcankiisu bato, oo ay barako u noqdaan kuwo badan. Farcankiisan oo yeelan doona waddan ay iyagu iska leeyihiin.
Magaciisii hore wuxuu ahaa Aabraam, oo macnihiisu yahay "aabbihii weynaa". Mar dambe ayuu Ilaahay magaciisa u bedeli doonay "Ibraahin", oo macnahiisu yahay "aabbihii kuwo badan". Dhinicii laga fiiriyoba, magacyadani way ku adkaayeen nin 70 sanno ka weynaa, oo xaaskiisuna aanay weli carruur u dhalin. Kitaabkii Bilowgii, cutubka15, waxaan ka akhrinaa inuu Ilaah mar kale Ibraahim u muuqday si uu dhiirigeliyo. Ibraahim mar kale ayuu Ilaahay ugu celiyey cabashadiisii ahayd inuusan isaga iyo Saaray weli carruur siin.
Kitaabkii 1aad ee Tawreedda nebi Muuse oo la yiraahdo Bilowgii 15:5-8, waxaan ka akhrinaa:
“5 Oo dibadduu u soo bixiyey, oo ku yidhi, Bal samada fiiri, oo xiddigaha tiri, haddaad tirin kartid: oo wuxuu ku yidhi, Sidaas oo kalaa farcankaagu ahaan doonaa. 6 Oo Rabbiga wuu rumaystay; Ilaahna taas wuxuu ugu tiriyey xaqnimo. 7 Oo wuxuu ku yidhi isaga, Anigu waxaan ahay Rabbiga kaaga soo kaxeeyey Uur tii reer Kaldayiin, inaan ku siiyo dalkan si aad u dhaxashid. 8 Oo Aabraam wuxuu yidhi, Sayidow Rabbiyow, maxaan ku ogaadaa inaan dhaxli doono?“
U fiirso inuu Ilaahay marka hore u sheegayo inuu tiriyo xiddigaha cirka … farcankiisuna xiddigaha wuu ka badnaan doonaa. Sidaasoo ay tahay, Ibraahim wuxuu Ilaahay ka doonayay inuu hubaal dheeraad ah ka siiyo suuragalnimada ballanqaadkan. Waayo, isaga iyo Saaray way gaboobeen, welina carrruur ma dhalin. Markan ayaa Ilaahay u sheegay inuu allabari khaas ah sameeyo, isagoo xoolo qalaya.
Aan sii akhrino Kitaabkii Bilowgii 15:9-18:
9 Oo wuxuu ku yidhi, Ii kaxee qaalin lo' ah oo saddex jir ah, iyo ceesaan saddex jir ah, iyo wan saddex jir ah, iyo qoolley, iyo xamaam yar. 10 Oo wuu u kaxeeyey kuwaas oo dhan, oo badhtankuu ka kala wada gooyay, oo badh kastaba kan kaluu hor dhigay: laakiinse shimbirrihii ma uu kala gooyn. 11 Haad baana hilibkii ku soo degtay, laakiinse Aabraam baa ka eryay. 12 Oo kolkii qorraxdu sii dhacaysay, ayaa hurdo aad u weynu Aabraam ku soo dhacday; oo bal eeg, cabsi gudcur weyn leh baa ku soo degtay. 13 Markaasuu wuxuu ku yidhi Aabraam, Ogow in hubaal farcankaagu ay dad qalaad ku ahaan doonaan dal aan kooda ahayn, oo ay u adeegi doonaan, oo afar boqol oo sannadood waa la dhibi doonaa; 14 oo weliba quruuntaas ay u adeegi doonaan, xukun baan ku ridi doonaa; oo dabadeedna way ka soo bixi doonaan iyagoo xoolo badan wata. 15 Laakiinse adigu nabad baad ugu tegi doontaa awowayaashaa, oo waxaa lagu xabaali doonaa adigoo cimri dheer gaadhay. 16 Oo iyagu qarniga afraad halkan bay ku soo noqon doonaan: waayo, dembigii reer Amor weli ma dhamma. 17 Oo waxay noqotay, markii qorraxdii dhacday oo ay ahayd gudcur, in girgire qiiqaya iyo dab ololaya ay dhex mareen cadadkii. 18 Maalintaas Rabbigu Aabraam buu axdi la dhigtay, isagoo leh, Farcankaagaan siiyey dhulkan, oo laga bilaabo webiga Masar ilaa webiga weyn, oo ah webi Yufraad:”
Xoolihii waa la qalay, dabadeedna labaa loo kala gooyey, tanoo ahayd calaamad ay badanaa isticmaali jireen marka ay qabiilooyinka iyo waddamada wakhtigaa heshiis gelayaan. Tani waxay calaamad u ahayd dhimashada naxariista daran ee uu dhiman doono qofka heshiiskaa jebiyaa. Sida caadadu ahayd labada qolo ee heshiiska dhigtay ayaa dhex mari jirey xoolaha la kala googooyey. U fiirso Ilaah oo keliya ayaa dhex maraya xoolahan labada go' loo kala jaray, isagoo ku maraya qaab ah dab iyo qiiq. Mar dambe ayaan arkaynaa sida dhacdadani hordhac ugu tahay dhacdo tanoo kale ah oo ku dhici doontay nebi Muuse. Ilaaha Weyn ayaa dhowr tallaabo qaaday, si uu Ibraahim ugu caddeeyo in ballamadii uu isaga u sameeyey ay run ahaantii hirgeli doonaan.
In kastoo uu marxalad adag ku jiray, Ibraahim wuu rumeeyey ballanqaadyadii Ilaahay. Ama magaciisii hore ee "Abraam" ha ahaado, ama kiisii dambe ee "Ibraahim", labada jeerba waxaa la xasuusiyey inuu aabbe u noqon doono qaramo…iyadoo ay isaga iyo xaaskiisii weli carruur la'aan yihiin. Waxaa loogu ballanqaaday waddan ay gaar u leeyihiin, inkastoo ay markaa reer baadiyo guurguuraya ahaayeen.
Walaalayaal, sidaasoo kale, si kastoo ay marxalladuhu kuwo adag oo aanan ku faraxsanayn yihiin, waa inaan haddana Ilaahay aaminaa, oo aanan marna rajada ka quusan. Marka aan eegno taariikhda hab dhaqanka Ilaahay ee ku aadan dadkiisa, Ilaahay waxaa ka buuxa nimco, naxariis iyo caddaalad…wax kastoo uu inoogu ballanqaadayna si buuxda ayaan ugu kalsoonaan karnaa
|